Wszystko co musisz wiedzieć o wymianie oleju ATF

Wszystko co musisz wiedzieć o wymianie oleju ATF

1. Czy powinno się wymieniać olej ATF w skrzyni automatycznej?

Podobnie jak w silniku regularna wymiana oleju w skrzyni automatycznej jest konieczna, ponieważ podczas eksploatacji olej ulega zużyciu. Właściwości smarne ulegają pogorszeniu, degradują się dodatki przeciwzużyciowe i myjące, wzrasta ilość kwasów i cząstek stałych oraz spada lepkość oleju. Pogorszona jakość oleju prowadzi do generowania zanieczyszczeń co prowadzi do przyspieszonego zużywania się mechanizmów skrzyni, zacierania i blokowania zaworów sterujących a nawet zapychania kanalików w płycie hydraulicznego układu sterującego.

2. Dlaczego pojawiają się opinie, że skrzynie automatyczne nie wymagają obsługi serwisowej?

Producenci samochodów w instrukcjach serwisowych podają niekiedy, że nie przewiduje się interwału wymiany oleju ATF lub ich skrzynia automatyczna została napełniona olejem ATF na cały okres użytkowania samochodu tzw. "LifeTime Fill". Często użytkownicy a nawet serwisy ASO zakładają wówczas, że skrzynia automatyczna jest bezobsługowa i nie wymaga wymiany oleju. Jest to błędnie zinterpretowana informacja.  Warto wiedzieć, że wielu producentów samochodów nakazuje przeprowadzanie szczególnych czynności serwisowych w tym kontrolę oleju ATF, gdy samochód jest użytkowany w nieoptymalnych warunkach, określanych jako ciężkie.  Informacja ta może także wprowadzać w błąd Ponieważ za ciężkie warunki pracy producenci samochodów uważają m.in.: jazdę autostradową lub częstą jazdę w korkach, jazdę w temp. poniżej 0°C, częstą jazdę na krótkich dystansach, poruszanie się drogami gruntowymi, częstą jazdę z pełną ładownością, ciągnięcie przyczepy itp. Wówczas instrukcje serwisowe ASO zalecają skrócenie interwału wymiany oleju ATF nawet o połowę, a gdy producent samochodu nie przewidział interwału, całkowitą wymianę oleju, gdy stanie się czarny a w jego zapachu czuć spaleniznę, na magnesach kontrolnych znajdują się opiłki. Producenci samochodów w swoich instrukcjach serwisowych nakazują serwisantom ASO regularną kontrolę poziomu i jakości oleju ATF, a w razie konieczności jego uzupełnienie lub całkowitą wymianę.

Warto też wiedzieć, że wg założeń producentów samochodów nowa skrzynia powinna pracować bezawaryjnie bez wymiany oleju ATF około 150 tys. km przebiegu, co w praktyce oznacza cały okres gwarancyjny. Regularna i każdorazowo całkowita wymiana oleju w skrzyni pozwala zachować jej wysoką sprawność i znacznie wydłużyć okres jej bezawaryjnej eksploatacji. W celu uniknięcia drogich napraw pogwarancyjnych warto zlecać regularną wymianę oleju ATF niezależnie od zapewnień serwisu mówiących, że nie ma takiej konieczności.

 3. Jak ASO podchodzi do serwisowania automatycznych skrzyń biegów i kontroli jakości oleju ATF podczas przeglądów?

W zależności od producenta i typu skrzyni automatycznej standard obsługi ASO w zakresie przeglądu serwisowego w tym kontroli poziomu i jakości oleju może być różny. W przypadku skrzyń typu DCT/DSG zazwyczaj kontrola odbywa się co 30tys. km a całkowita wymiana co 60tys.

W pozostałych typach skrzyń automatycznych producenci samochodów nakazują ASO przeprowadzać regularną kontrolę poziomu i jakości oleju ATF co 80 tys. km. lub rzadziej, nawet 250tys. km oraz dokonywać wymiany jedynie w razie konieczności tj. zmiana koloru, zapach, opiłki.

Kontrola jakości oleju w ASB odbywa się poprzez ocenę próbki oleju ATF pobranej ze skrzyni, gdzie doświadczony mechanik ocenia zużycie oleju na podstawie tylko koloru, zapachu oraz niekiedy ilości opiłków. Żaden serwis ASO nie przeprowadza innych badań próbek oleju. Wyłącznie na podstawie oceny wyglądu, zapachu i ilości zanieczyszczeń podejmuje się decyzję o ewentualnej konieczności wymiany oleju ATF.

Warsztaty ASO zawsze dokonują przeglądów starannie wg procedur i nie wykraczają poza standard wyznaczony przez producenta samochodu i w praktyce nie wymieniają oleju ATF w okresie gwarancji samochodu.

 4. Jakie czynniki powodują przyspieszone zużycie oleju ATF?

ATF traci swoje właściwości w czasie normalnej eksploatacji, głównie wskutek procesów utleniania, które gwałtownie przyspiesza w wysokich temperaturach. Na tarczkach sprzęgieł punktowo temperatura może osiągać powyżej 400°C. Prowadzi to do zaburzeń w lepkości oleju ATF charakteryzujących się jej liniowym spadkiem (od 1% do 25%) a następnie, gdy olej jest już całkowicie zużyty skokowym wzrostem powodowanym przez silny wzrost zanieczyszczeń.,. Tempo degradacji oleju ATF zależy w głównej mierze od warunków w jakich skrzynia była eksploatowana oraz jakości komponentów samego oleju ATF w tym olejów bazowych oraz kompozycji dodatków uszlachetniających. Oleje różnych producentów mogą się od siebie znacznie różnić formulacją oleju a w konsekwencji szybkością jego degradacji podczas eksploatacji skrzyni.  

5. Po jakim przebiegu w km wymieniać olej ATF w skrzyni automatycznej?

  •         Dwusprzęgłowe DCT/DSG - optymalnie co 50 tys. / MAX 60 tys.
  •         Dwusprzęgłowe DSG ze sprzęgłem mokrym - optymalnie co 40 tys. / MAX 60 tys.
  •         Klasyczne (planetarne) - optymalnie co 45 tys. / MAX 60 tys.
  •         CVT (bezstopniowe) - optymalnie co 30 tys. / MAX 50 tys.
  •         Manualne skrzynie biegów – optymalnie co około 40 - 80 tys.  w zależności od modelu.
    • Interwał wymiany oleju zależy od typu skrzyni. Korzystając z doświadczeń najlepszych warsztatów zaleca się, aby wymiana oleju w skrzyni była wykonana w zaleconych interwałach. Najlepiej wykonajmy wymianę przy przebiegu określonym jako optymalny. Nie przekraczajmy maksymalnego interwału wymiany.

6. Czy wymiana oleju może zepsuć automatyczną skrzynię biegów?

Odpowiednio przeprowadzona wymiana w prawidłowo serwisowanej skrzyni nie może uszkodzić skrzyni. Regularna wymiana oleju w skrzyni automatycznej odbywa się według określonej procedury, która pozwala mechanikowi przeprowadzić cały proces bez obawy o uszkodzenie skrzyni. Pierwszym krokiem jest dobór dedykowanego oleju ATF z określeniem niezbędnej ilości do jego wymiany oraz zapewnienia pozostałych części niezbędnych do przeprowadzenia serwisu skrzyni tj. uszczelnienia, filtry, itp. Po prawidłowej wymianie oleju ATF skrzynia powinna działać bez zarzutu.

Do bardzo rzadkich sytuacji należą awarie skrzyń bezpośrednio lub w krótkim czasie po wymianie oleju.

Najczęściej wskazywaną przyczyną takich usterek jest brak wcześniejszego serwisu olejowego. W przypadku, gdy samochód ma duży przebieg i nie posiada udokumentowanej historii serwisu olejowego skrzyni, doświadczony mechanik przed wymianą oleju ATF przeprowadzi uważną jazdę testową i niejednokrotnie ostrzeże właściciela pojazdu o podejrzeniu możliwej usterki, która mocniej uwidoczni się po wymianie oleju. Często niektóre z symptomów sugerujących awarie są jednak źle interpretowane. Po wymianie oleju, w której interwał został nadmiernie wydłużony, może być konieczna ponowna adaptacja skrzyni biegów. Wynika to z faktu, że sterownik skrzyni tak długo adaptował się do pogarszających się parametrów starego oleju z, że nie potrafi wrócić do ustawień parametrów dla oleju świeżego. Ponowna adaptacja często rozwiązuje problem.

Nieprawidłowa praca skrzyni po wymianie oleju może się także zdarzyć w sytuacji, gdy skrzynia była zaniedbana czy to przez słabej jakości olej, czy zbyt długi interwał wymiany w stosunku do sposobu jej eksploatacji, co spowodowało duże nagromadzenie zanieczyszczeń. Dobrej jakości świeży olej rozpuszcza zanieczyszczenia i je absorbuje tracąc przy tym szybko swoje właściwości. Jeśli zanieczyszczeń jest zbyt dużo, zaczynają one krążyć po skrzyni powodując jej wadliwe działanie. W takim przypadku, gdy świeży olej wymył już skrzynię wystarczy ponowna wymiana oleju.

7. Co się może stać, jeżeli nalejemy do skrzyni niewłaściwy olej ATF?

Niewłaściwie dobrany olej ATF może doprowadzić do uszkodzenia skrzyni.

  • Będzie powodował szarpanie skrzyni i złe przełączanie biegów.
  • Może wywołać przyspieszone zużycie elementów skrzyni np. mechatroniki, mokrych sprzęgieł w DSG czy pasa i wariatorów w skrzyniach CVT oraz podwyższyć temperaturę pracy skrzyni automatycznej a 90% wszystkich awarii jest spowodowana przyspieszoną degradacją oleju przez zbyt wysoką temperaturę pracy.
  • Czasami także wskutek braku kompatybilności dodatków (reakcji chemicznej) błędnie dobranego oleju z dodatkami oleju starego. Zawsze do konkretnego rodzaju skrzyni należy dobrać dedykowany olej.
  • Nigdy nie należy mieszać oleju o różnych specyfikacjach, przeznaczonych do różnych typów skrzyń.

8. Jakie są problemy z wymianą filtra oleju ATF?

W skrzyniach ATF występują filtry zewnętrzne oraz wewnętrzne, jeśli skrzynia posiada misę olejową to filtr jest zazwyczaj w niej zabudowany i wymienia się go podczas wymiany oleju.  Jeśli w skrzyni nie występuje miska olejowa mamy w skrzyni także filtr wewnętrzny, ale jest on wymieniany tylko podczas remontu skrzyni. Zdarza się, że nawet filtr zewnętrzny jest tak umieszczony, że do jego wymiany niezbędny jest demontaż wielu elementów przez co zwiększa się koszt obsługi serwisowej. Niektóre skrzynie jak choćby JF506E (JATCO) posiada 2 filtry, wewnętrzny i zewnętrzny. Wymianie podlega ten zewnętrzny, wewnętrzny wymieniamy tylko w przypadku naprawy skrzyni.

Każdy model skrzyni wymaga zastosowania dedykowanego filtra.

9. Problemy, które mogą pojawić się po wymianie oleju, gdy będzie go za dużo lub za mało.

Zbyt duża ilość oleju w skrzyni może spowodować wyciek oleju przez odpowietrzenie, może też spowodować wzrost ciśnienia w skrzyni i wypchnięcie uszczelnienia, a więc niekontrolowany ubytek oleju. Z kolei zbyt mała ilość oleju może doprowadzić do zatarcia i zniszczenia niektórych elementów skrzyni z powodu niedostatecznego smarowania oraz zbyt małej redystrybucji ciepła, co przyspiesza także zużycie oleju i szybszą utratę jego właściwości ochronnych.

10. Co może ulec poprawie po wymianie oleju ATF w skrzyni biegów?

Bezpośrednio po wymianie poprawie ulega kultura pracy skrzyni, samochód płynniej rusza, zmiana biegów staje się płynniejsza, bardzo często znikają szarpnięcia. Znacznie wydłuża się również okres bezawaryjnej pracy skrzyni.

11. Dynamiczna i statyczna wymiana oleju ATF, co różni te metody wymiany oleju i czy są bezpieczne?

Dynamiczna wymiana pozwala na całkowitą lub prawie całkowitą wymianę zużytego oleju ATF na nowy. Profesjonalny serwis automatycznej skrzyni biegów powinien polegać na wypłukaniu całego układu z zanieczyszczeń za pomocą specjalistycznego urządzenia i przy użyciu dedykowanego oleju ATF, a następnie na napełnieniu skrzyni nowym olejem ATF.

Statyczna wymiana oleju ATF w skrzyniach automatycznych (bez DSG) polega na spuszczeniu starego oleju ze skrzyni korkiem (korkami) spustowymi czasami poprzez zdjęcie misy olejowej, wymianie filtra oleju ATF (jeśli jest taka możliwość) i odczekaniu, aż olej swobodnie wycieknie.

Taka procedura nie zapewnia pełnej wymiany zużytego oleju. Wówczas w zależności od typu skrzyni, wymianie podlega około 40-60 % całkowitego stanu oleju. Częściowa wymiana powoduje, że po uruchomieniu silnika, gdy zacznie pracować pompa olejowa skrzyni, nastąpi wymieszanie pozostałego starego oleju z nowym olejem, co w konsekwencji powoduje częściową poprawę właściwości pracy skrzyni. Po jednorazowej statycznej wymianie, układ nie jest dostatecznie wyczyszczony, a jedynie poprawiona została częściowo jakość starego oleju ATF znajdującego się w skrzyni. Aby wymiana statyczna miała skuteczność zbliżoną do dynamicznej należy ją przeprowadzić kilkukrotnie.

12. Jaka jest różnica pomiędzy olejami ATF Ravenol a olejami OE stosowanym na pierwszy montaż w fabryce?

Właściwości olejów OE stosowanych na pierwszy montaż w fabryce mają za zdanie zapewnić utrzymanie bezawaryjnej pracy w okresie gwarancyjnym. Utrata parametrów oleju w czasie eksploatacji jest kompensowana przez mechanizmy adaptacyjne skrzyni do momentu osiągnięcia punktów granicznych, po których skrzynia nie jest w stanie się już dostosować. Jest to jedna z przyczyn przyspieszonego zużywania się mechanizmów skrzyni. Oleje ATF Ravenol serii Professional zostały zaprojektowane specjalnie dla pierwszych i kolejnych wymian i wyróżnia je udoskonalona formulacja. Oleje Ravenol często posiadają znacznie lepsze parametry ochronne względem OE i ich degradacja następuje wolniej, przez co w okresie pomiędzy interwałami wymian, zapewniają lepsze warunki pracy skrzyni. Oleje ATF Ravenol posiadają też specjalne dodatki myjące, które rozpuszczają wszelkie depozyty i sadze powstałe w czasie użytkowania, zapewniając absolutną czystość wszystkich elementów skrzyni.

 13. Czy płukanie skrzyni automatycznej silnymi detergentami jest bezpieczne?

 Płukanki można stosować zapobiegawczo przed wymianą dynamiczną oleju, gdy nie znamy historii serwisowania skrzyni. Stosuje się je w celu oczyszczenia skrzyni z ewentualnych złogów zanieczyszczeń. Należy pamiętać, że płukanka nie naprawia skrzyni, ale może poprawić jej funkcjonowanie. Może też uwidocznić istniejące już zużycie skrzyni.

Alternatywą do płukania skrzyń za pomocą detergentów jest płukanie nowym płynem ATF. Podnosi to nieco koszt serwisu ze względu na większą ilość nowego oleju ATF i dłuższy czas wymiany, ale zmniejsza się ryzyko pogłębienia ewentualnych uszkodzeń, które mogłyby powstać wskutek silnych właściwości płukanek, szczególnie w przypadku ich regularnego stosowania. Warto pamiętać, że wielu producentów skrzyń, zabrania płukania swoich skrzyń przy pomocy silnych detergentów.

14. Czy w skrzyniach manualnych podobnie jak w automatycznych należy wymieniać olej?

Olej jest najsłabszym elementem każdego podzespołu, ulega zużyciu w pierwszej kolejności, dlatego to od jego kondycji, a więc regularnej wymiany tak bardzo zależy trwałość całego podzespołu niezależnie od tego czy będzie to skrzynia biegów manualna czy automatyczna, silnik czy choćby hydrauliczny układ wspomagania. Olej zużywa się wszędzie a jego wymiana jest bez wątpienia skutecznym sposobem na zwiększenie bezawaryjności pojazdu.

15. Jakie są przyczyny uszkodzeń automatycznych skrzyń biegów?

a) Gwałtowne, mocne obciążanie zimnej skrzyni, olej w skrzyni rozgrzewa się wolniej niż ten w silniku.

b) Przegrzania oleju w skrzyni wskutek wysokich obciążeń, jak holowanie przyczepy czy jazda w górach itp. lub postępujące zużycie skrzyni generujące silne miejscowe przegrzania oleju.

c) Zmiana biegów podczas toczenia się pojazdu.

d) Tzw. bujanie tył - przód, stosowane w celu wyjazdu np.: z zaspy śnieżnej

e) Brak regularnej wymiany oleju ATF we właściwym interwale.

16. Jak prawidłowo jeździć samochodem z automatyczną skrzynią biegów?

a) Stojąc w korku lub czekając na światłach nie zmieniaj przełożenia z D na P. Częste zmiany przełożenia doprowadzą do przedwczesnego wyrobienia się mechanizmów. Pozycji P używaj, gdy zatrzymasz samochód na parkingu lub zatrzymałeś się na dłuższą chwilę.

b) Gdy zmieniasz kierunek jazdy przełączaj D na R i R na D tylko wtedy, gdy samochód całkowicie się zatrzymał. Nie stosując się do tej zasady ryzykujesz poważną usterkę, bo przy przełączaniu biegów i nawet niskiej prędkości istnieje ryzyko silnego przeciążenia skrzyni i jej uszkodzenia.

c) W normalnym użytkowaniu pozycja N służy wyłącznie do przełączania się pomiędzy jazdą do przodu D lub do tyłu R. Poza tym pozycji N używa się wyłącznie w sytuacjach awaryjnych, a więc będzie wykorzystana, gdy samochód będzie musiał być wciągnięty na lawetę lub przez mechanika w warsztacie np. przy wymianie oleju ATF. 

d) Większości samochodów z automatyczną skrzynią biegów niewolo holować. Jeśli holowanie jest dopuszczone to tylko w bardzo ścisłe określonych warunkach a i tak nie pozostaje to bez wpływu na kondycję skrzyni, dlatego nigdy nie holuj swojego samochodu. Jeśli twój pojazd uległ awarii, wezwij lawetę.

e) Gdy parkujesz na wzniesieniu upewnij się, że masz zaciągnięty hamulec ręczny zanim przełączysz na P polega na zablokowaniu specjalnej zapadki, która blokuje skrzynię biegów. Jeśli po zaparkowaniu (szczególnie na wzniesieniu) pozostawisz auto na “P” i nie zaciągniesz wpierw hamulca ręcznego, wywołasz niepotrzebne naprężenia w skrzyni biegów które będą też utrudniać odblokowanie zapadki, gdy będziesz chciał ruszyć.

f) Pamiętaj, że olej ATF rozgrzewa się znacznie wolniej niż olej silnikowy. Aby móc bezpiecznie eksploatować skrzynię automatyczną upewnij się, że olej ATF osiągną temperaturę około 80°C.

g) Przegrzewanie oleju jest jedną z najczęstszych przyczyn awarii skrzyni automatycznej. Problemy pojawią się, gdy olej ATF uległ zużyciu i nie trzyma już swych parametrów fizykochemicznych i właściwości ochronnych. Jeśli auto wchodzi w tryb serwisowy (zazwyczaj ogranicza prędkość) z powodu przegrzania oleju w skrzyni zatrzymaj auto, odczekaj dłużą chwilę, spróbuj jechać wolniej i zaplanuj wizytę w serwisie, aby znaleźć przyczynę przegrzewania się skrzyni. Ciekawostką jest, że większość samochodów z importu z USA nie posiada chłodnicy oleju ATF. Tego typu samochody podczas szybkiej jazdy po europejskich autostradach mogą ulegać awariom wskutek przegrzania się oleju w skrzyni biegów.  

KONTAKT PRASOWY
Ewelina Wołoszyn
e.woloszyn@ravenol.pl
Tel. 577-768-800